Koronka koniakowska ma szansę zostać pierwszym polskim wyrobem rzemieślniczym, którego oznaczenie geograficzne zostanie zarejestrowane w Unii Europejskiej. Do Urzędu Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO) trafił bowiem pierwszy polski wniosek o przyznanie takiej ochrony. Dla koronczarek z Koniakowa i całej beskidzkiej Trójwsi byłoby to historyczne wydarzenie, potwierdzające wyjątkowość miejscowego rękodzieła.
Wiadomość ogłoszono przy okazji międzynarodowej konferencji „Siła wzornictwa: Strategia. Tożsamość. Ochrona”, która odbyła się 22 i 23 października 2026 r. W Centrum Koronki Koniakowskiej nie kryją radości.
– Opisać radość z faktu, który zapewni naszemu dziedzictwu ochronę, jest niemożliwe. Jeszcze musimy poczekać na ostateczną decyzję, ale wygląda na to, że koronka koniakowska zostanie pierwszą tradycją w Polsce, która będzie posiadała oznaczenie geograficzne zarejestrowane w Unii Europejskiej – przekazali przedstawiciele Centrum.
Wniosek ma szczególne znaczenie, ponieważ od 1 grudnia 2025 r. w Unii Europejskiej funkcjonuje nowy system ochrony oznaczeń geograficznych produktów rzemieślniczych i przemysłowych. Dotychczas podobne rozwiązania na szczeblu unijnym obejmowały przede wszystkim produkty rolne, żywność, wina i napoje spirytusowe. Teraz o ochronę mogą ubiegać się również wyroby rękodzielnicze, których renoma, jakość lub inne charakterystyczne cechy wynikają z ich geograficznego pochodzenia.
Dla koronki koniakowskiej oznaczałoby to przede wszystkim możliwość prawnej ochrony jej nazwy na terenie całej Unii Europejskiej. Rejestracja pozwoliłaby przeciwdziałać nieuprawnionemu wykorzystywaniu oznaczenia przez producentów wyrobów niespełniających określonych wymagań. Ułatwiłaby również walkę z podróbkami i produktami, które jedynie naśladują tradycyjne koniakowskie rękodzieło.
Unijne oznaczenie geograficzne może przynieść także wymierne korzyści ekonomiczne. To szansa na zwiększenie rozpoznawalności koronki koniakowskiej, wzmocnienie jej pozycji na rynku oraz skuteczniejszą promocję zarówno samych wyrobów, jak i regionu, z którego pochodzą. Dla kupujących byłaby to z kolei informacja, że produkt rzeczywiście wywodzi się z Trójwsi Beskidzkiej i spełnia wymagania zawarte w jego zarejestrowanej specyfikacji.
Na ostateczne rozstrzygnięcie trzeba jednak jeszcze poczekać. Samo złożenie wniosku nie oznacza automatycznego przyznania ochrony. Unijny urząd musi najpierw przeprowadzić odpowiednią procedurę i ocenić, czy zgłoszenie spełnia wszystkie wymagania. Jeżeli zakończy się ona pomyślnie, koronka koniakowska może stać się pionierem nowego systemu ochrony polskiego rzemiosła w Unii Europejskiej.
