Muzyczne opracowania Modlitwy Pańskiej, utwory dawnych mistrzów i spotkanie z historią cieszyńskiego protestantyzmu – tak zakończyła się szósta edycja Festiwalu im. Jerzego Trzanowskiego Cithara Sanctorum Silesia. Finałowy koncert odbył się 30 października w Kościele Jezusowym w Cieszynie, w przeddzień Święta Reformacji. Wybór miejsca i daty nie był przypadkowy – to właśnie ten zabytkowy kościół od ponad trzech stuleci jest jednym z najważniejszych ośrodków ewangelicyzmu na Śląsku Cieszyńskim.
Program zatytułowany „Pater noster” poświęcono muzycznym interpretacjom jednej z najważniejszych modlitw chrześcijaństwa. Zestawienie dzieł z różnych tradycji wyznaniowych i językowych pokazało, jak na przestrzeni wieków Modlitwa Pańska inspirowała kompozytorów i twórców tekstów religijnych.
Koncert otworzył łaciński śpiew gregoriański Pater noster, stanowiący najstarszą tradycję muzycznego opracowania tej modlitwy. W programie znalazły się również poetyckie parafrazy, w tym renesansowy tekst polski autorstwa Andrzeja Trzecieskiego oraz Vater unser Marcina Lutra. W tym drugim utworze kolejne fragmenty Modlitwy Pańskiej wyznaczają początki dziewięciu zwrotek pieśni.
Publiczność mogła usłyszeć kompozycje Michaela Praetoriusa, Gaspara Casatiego, Cypriana Bazylika, Dietericha Buxtehudego i Salomona Kleina. Wystąpił zespół Capella Augustana. Partie wokalne wykonali sopranistki Katarzyna Wiwer i Liliana Pociecha, kontratenor Łukasz Dulewicz, tenor Piotr Windak oraz bas Przemysław Józef Bałka. Towarzyszyli im instrumentaliści grający na skrzypcach barokowych, violi da gamba i pozytywie. Kierownictwo artystyczne projektu sprawował Artur Szczerbinin, a program przygotowali Katarzyna Wiwer i Artur Szczerbinin.
Kościół Łaski – świadek historii cieszyńskich ewangelików
Kościół Jezusowy, nazywany pierwotnie Kościołem Łaski, należy do największych kościołów ewangelickich w Polsce. Jego historia sięga początku XVIII wieku, kiedy po długim okresie ograniczeń wyznaniowych śląscy ewangelicy odzyskali możliwość odprawiania publicznych nabożeństw i budowy świątyń.
Przełom nastąpił w 1707 roku za sprawą interwencji króla szwedzkiego Karola XII, który wymusił na cesarzu Józefie I zwrot śląskim ewangelikom niemal 120 kościołów oraz zgodę na wzniesienie kilku nowych. W 1709 roku cesarz zezwolił na budowę świątyni przed Cieszynem. Grunt przeznaczony pod inwestycję zatwierdzono 24 maja tego roku. Dziesięć dni później odbyło się pierwsze po 55 latach publiczne nabożeństwo protestanckie w księstwie cieszyńskim.
Początkowo wzniesiono niewielki drewniany kościół. Budowę murowanej świątyni rozpoczęto rok później, a zasadnicze prace konstrukcyjne trwały do 1723 roku. Kolejne elementy wyposażenia powstawały w następnych latach. Po częściowym uznaniu Kościoła ewangelickiego w monarchii austriackiej w połowie XVIII wieku ukończono także 72-metrową wieżę.
Z czasem Kościół Jezusowy stał się nie tylko miejscem modlitwy, ale również ważnym ośrodkiem życia religijnego, kulturalnego i intelektualnego cieszyńskich ewangelików. Do dziś pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych zabytków miasta i świadectwem wielowiekowej historii wielowyznaniowego Śląska Cieszyńskiego.
Muzyka i historia w jednym miejscu
Wybór Kościoła Jezusowego na finał festiwalu poświęconego Jerzemu Trzanowskiemu – duchownemu ewangelickiemu i autorowi pieśni religijnych – szczególnie mocno wybrzmiał w przeddzień Święta Reformacji. Muzyka dawna zabrzmiała w przestrzeni, której historia jest nierozerwalnie związana z tradycją protestancką regionu.
Po koncercie uczestnicy mogli zwiedzić Muzeum Protestantyzmu mieszczące się w Kościele Jezusowym. Wieczorne oprowadzanie, prowadzone przez Marcina Gabrysia, poświęcono między innymi poszukiwaniu śladów kancjonału Cithara sanctorum – dzieła ważnego dla dziedzictwa muzycznego i religijnego Śląska Cieszyńskiego.
Szósta edycja Festiwalu im. Jerzego Trzanowskiego Cithara Sanctorum Silesia zakończyła się więc spotkaniem muzyki, wiary i historii. Finał przypomniał, że dziedzictwo protestanckie regionu to nie tylko zabytkowe świątynie i dawne księgi, lecz także żywa tradycja muzyczna, która wciąż znajduje swoich wykonawców i słuchaczy.
