195 ton niebezpiecznych odpadów wywiezionych z Zabłocia
Rozbroili toksyczną bombę
Gmina Strumień zakończyła jedno z najbardziej wymagających przedsięwzięć środowiskowych ostatnich lat. Z nieruchomości w Zabłociu usunięto łącznie 194 tony i 600 kilogramów odpadów niebezpiecznych. Aż 99 proc. kosztów realizacji zadania pokryje dotacja Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.
Sprawa nielegalnego składowania odpadów została ujawniona w 2023 r. Na terenie posesji znajdowały się m.in. odpady z przemysłu chemicznego, petrochemicznego i farbiarskiego. Substancje przechowywano w pojemnikach typu mauzer oraz w beczkach, co stwarzało realne zagrożenie dla zdrowia ludzi, gleby oraz wód gruntowych. Po uzyskaniu informacji o porzuconych odpadach burmistrz Strumienia wydała decyzję nakazującą ich niezwłoczne usunięcie. Oznaczało to przejęcie przez gminę pełnej odpowiedzialności za organizację i przeprowadzenie całego procesu.
Równolegle z działaniami formalnymi rozpoczęto starania o pozyskanie środków zewnętrznych. W styczniu 2025 r. złożono wniosek do wojewody śląskiego, który po pozytywnej ocenie trafił do ministerstwa klimatu i środowiska. Ze względu na skalę zagrożenia gmina nie czekała jednak na ostateczne decyzje finansowe. W budżecie zabezpieczono kwotę 1 mln 991 tys. zł i uruchomiono procedurę przetargową na transport oraz unieszkodliwienie odpadów.
Wywóz prowadzono w dniach 12-23 maja 2025 r. – Całość – od załadunku po transport – odbywała się pod ścisłym nadzorem pracowników Urzędu Miejskiego w Strumieniu, z zachowaniem najwyższych standardów bezpieczeństwa. Odpady trafiły do specjalistycznej instalacji, gdzie zostały unieszkodliwione – informuje burmistrz Strumienia Anna Grygierek. Na początku lutego 2026 r. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska potwierdził, że odpady zostały skutecznie usunięte i unieszkodliwione.
Kluczowym momentem było jednak spotkanie 3 lipca 2025 r. w Śląskim Urzędzie Wojewódzkim w Katowicach z minister klimatu i środowiska Pauliną Hennig-Kloską. Podczas rozmów przekazano informację o dodatkowych środkach przeznaczonych na likwidację nielegalnych składowisk odpadów. W efekcie wniosek gminy Strumień do NFOŚiGW został rozpatrzony pozytywnie. 27 lutego 2026 r. w Warszawie podpisano umowę o dofinansowanie w wysokości 936 299 zł, co stanowi aż 99 proc. ostatecznego kosztu zadania wynoszącego 945 756 zł brutto.
Usunięcie odpadów z Zabłocia zostało dofinansowane w ramach programu „Usuwanie nielegalnie nagromadzonych odpadów”, którego budżet wynosi 500 mln zł. W pierwszym naborze złożono 14 wniosków na kwotę blisko 100 mln zł. Pozostałe środki – około 400 mln zł – zostaną przeznaczone na kolejne lokalizacje wskazane przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska.
– Ochrona zdrowia ludzi, środowiska i infrastruktury krytycznej jest jednym z priorytetów rządu. Samorządy nie są w stanie samodzielnie poradzić sobie z problemem usuwania nielegalnych odpadów – skala i koszty takich działań przekraczają ich możliwości budżetowe. Dlatego wspieramy gminy w likwidacji szczególnie niebezpiecznych składowisk – podkreśliła minister klimatu i środowiska Paulina Hennig-Kloska.
– Nielegalne składowiska odpadów to jedno z najpoważniejszych zagrożeń środowiskowych ostatnich lat. Tysiące ton odpadów chemicznych i poprzemysłowych stanowią realne ryzyko dla zdrowia ludzi oraz dla gleby i wód gruntowych. Program NFOŚiGW pozwala skutecznie usuwać te zagrożenia tam, gdzie są najbardziej dotkliwe – zaznaczyła Dorota Zawadzka-Stępniak, prezes zarządu NFOŚiGW. (on)
Odchudzili” bocianie gniazda
W latach 2023-2025 Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Katowicach zrealizowała projekt renowacji gniazd bociana białego, w ramach którego zabezpieczono łącznie 38 tzw. lokalizacji gniazdowych w województwie śląskim. Działania ochronne prowadzono m.in. w Cieszynie, Strumieniu, Ustroniu i Zebrzydowicach.
Prace polegały na wymianie i montażu słupów z platformami oraz wykonaniu zabiegów pielęgnacyjnych gniazd i drzew. Koszt realizacji zadania wyniósł ponad 260 tys. zł. – Działania zapewniły bocianom bezpieczny powrót do swoich siedlisk, a konstrukcje, na których zlokalizowane są gniazda, odzyskały stabilność, dzięki czemu będą służyć ptakom do wyprowadzania lęgów w kolejnych latach – tłumaczą przedstawiciele RDOŚ w Katowicach.
Projekt objął obszar całego województwa śląskiego, a w jego ramach wymieniono i zamontowano 17 słupów z platformami pod gniazda bociana białego, odnowiono i wypielęgnowano 21 bocianich gniazd i drzew, a także wymieniono lub wzmocniono platformy pod istniejącymi miejscami lęgowymi tych ptaków. Wszystkie prace realizowano jesienią, gdy ptaki odleciały na zimowiska.
Jak tłumaczą ornitolodzy, bocian biały zakłada gniazda najczęściej w pobliżu ludzkich siedzib – na słupach energetycznych, kominach, dachach budynków oraz drzewach. Wieloletnia rozbudowa gniazd sprawia, że mogą one osiągać znaczne rozmiary i masę, co z czasem prowadzi do utraty stabilności konstrukcji, szczególnie podczas silnych wiatrów, opadów deszczu lub śniegu.
– Dbanie o bocianie gniazda to działania z zakresu ochrony czynnej, której wymagają te ptaki, ale także kwestia bezpieczeństwa ludzi i infrastruktury. Regularne „odchudzanie” gniazd oraz wzmacnianie konstrukcji, na których są one zlokalizowane, pozwala zachować miejsca lęgowe, do których bociany wracają każdej wiosny, na kolejne lata i zapewnić im bezpieczne warunki do wyprowadzania lęgów – podkreśla Przemysław Skrzypiec, zastępca regionalnego dyrektora ochrony środowiska w Katowicach i zarazem regionalny konserwator przyrody.
Działania poprzedzone zostały inwentaryzacją siedlisk bociana białego w województwie śląskim. W jej ramach do RDOŚ w Katowicach zgłoszono 91 gniazd z 50 gmin, wymagających zabezpieczenia lub gruntownego remontu. Do realizacji wytypowano miejsca o najwyższym stopniu pilności.
Projekt był realizowany przy ścisłej współpracy z samorządami oraz właścicielami posesji, na których znajdują się bocianie gniazda.
Przedsięwzięcie „Renowacja gniazd bociana białego w województwie śląskim” zostało sfinansowane ze środków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach. (on)
„Ekoprzedszkolak 2026” – rusza pilotaż nowego programu
Bo zielona rewolucja zaczyna się w przedszkolu
Po sukcesie zielonych pracowni w śląskich szkołach podstawowych i średnich czas na najmłodszych. Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach uruchamia pilotażowy konkurs, dzięki któremu przy przedszkolach mogą powstać mini ogrody botaniczne i arboreta – miejsca, gdzie nauka ekologii zaczyna się od dotknięcia liścia i zasadzenia własnej rośliny.
Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach ogłosił pierwszą edycję konkursu „Ekoprzedszkolak 2026”, skierowanego do organów prowadzących przedszkola samorządowe z terenu województwa śląskiego. To nowa, pilotażowa inicjatywa, która rozszerza dotychczasowe działania Funduszu. Do tej pory WFOŚiGW z powodzeniem dotował tworzenie zielonych pracowni w szkołach podstawowych i średnich, wspierając nowoczesną edukację przyrodniczą i ekologiczną. Teraz na realne wsparcie mogą liczyć także przedszkolaki – a to właśnie w wieku kilku lat kształtują się najważniejsze nawyki i postawy wobec świata.
Celem konkursu jest dofinansowanie utworzenia na terenie placówki mini ogrodu botanicznego lub mini arboretum, które będą służyć prowadzeniu zajęć edukacyjno-przyrodniczych. Mini ogród botaniczny to specjalnie zaprojektowana przestrzeń z różnorodnymi gatunkami roślin – kwiatów, ziół, krzewów czy roślin użytkowych – opatrzonych opisami i wykorzystywanych podczas codziennych zajęć. Z kolei mini arboretum to kolekcja drzew i krzewów, która pozwala dzieciom obserwować zmiany zachodzące w przyrodzie w rytmie pór roku, poznawać rodzime gatunki i uczyć się szacunku do zieleni. Taka przestrzeń staje się żywą salą dydaktyczną pod gołym niebem – miejscem doświadczeń, eksperymentów i pierwszych samodzielnych obserwacji.
Korzyści dla rozwoju dzieci są nie do przecenienia. Bezpośredni kontakt z naturą wspiera rozwój sensoryczny, uczy cierpliwości i odpowiedzialności, wzmacnia koncentrację oraz kompetencje społeczne poprzez wspólną pracę przy pielęgnacji roślin. Dzieci uczą się poprzez działanie – sadząc, podlewając, obserwując owady i zmiany zachodzące w przyrodzie. Taka edukacja buduje świadomość ekologiczną w sposób naturalny i trwały, znacznie skuteczniejszy niż nauka wyłącznie z podręcznika. W świecie zdominowanym przez ekrany mini ogród czy arboretum przy przedszkolu staje się przestrzenią równowagi, wyciszenia i autentycznego doświadczenia.
Konkurs „Ekoprzedszkolak 2026” oferuje bardzo atrakcyjne warunki finansowe. Dofinansowanie może wynieść do 80 procent kosztów kwalifikowanych zadania, a maksymalna kwota dotacji to 50 000 zł. Minimalny całkowity koszt przedsięwzięcia określono na poziomie 62 500 zł. Nabór wniosków ruszył 2 marca i potrwa do 31 marca br. To konkretna szansa, by już w najbliższym czasie przy przedszkolach w naszym regionie powstały zielone, inspirujące przestrzenie edukacyjne.
Nowa inicjatywa WFOŚiGW w Katowicach pokazuje, że inwestowanie w ekologię zaczyna się od najmłodszych lat. Dziś to przedszkolaki mogą stać się ambasadorami zielonych zmian w swoich rodzinach i lokalnych społecznościach. Warto skorzystać z tej możliwości i wspólnie stworzyć miejsca, w których nauka o przyrodzie będzie codziennym doświadczeniem, a nie tylko tematem zajęć. (kredo)
Zebrzydowice: 11 nowych instalacji fotowoltaicznych
Gmina Zebrzydowice podpisała kolejne umowy na realizację zadań zaplanowanych w tegorocznym budżecie. Jedną z ważnych inwestycji będzie budowa instalacji odnawialnych źródeł energii na obiektach użyteczności publicznej.
Jak informuje wójt Janusz Król, w ramach projektu pn. „Budowa odnawialnych źródeł energii w gminie Zebrzydowice” powstanie 11 instalacji fotowoltaicznych o łącznej mocy 236 kWp wraz z 11 magazynami energii. Systemy zostaną zamontowane na ośmiu budynkach gminnych, w tym m.in. na szkołach, przedszkolach, obiektach OSP, Domu Ludowym w Kaczycach czy budynku Urzędu Gminy. Wartość podpisanej umowy wynosi 1,053 mln zł.
Celem przedsięwzięcia jest zwiększenie produkcji energii ze źródeł odnawialnych, poprawa bezpieczeństwa energetycznego gminnych obiektów oraz ograniczenie emisji zanieczyszczeń do atmosfery. Zakończenie prac zaplanowano na 30 października 2026 r. Dzięki inwestycji nad Piotrówką zwiększy się produkcja zielonej energii, a korzyści odczują zarówno mieszkańcy, jak i użytkownicy gminnych placówek. Realizacja inwestycji przyczyni się bowiem m.in. do obniżenia kosztów eksploatacyjnych gminnych obiektów, a magazyny energii zwiększą stabilność ich zasilania. Projekt wpisuje się w założenia transformacji energetycznej regionu oraz cele klimatyczne Unii Europejskiej i strategii „Śląskie 2030”.
Nowe instalacje będą zasilać m.in. Szkołę Podstawową w Kaczycach, Szkołę Podstawową w Zebrzydowicach wraz z kompleksem sportowym i basenem, gminne Przedszkole Publiczne w Zebrzydowicach (w tym oddział w Marklowicach Górnych), Dom Ludowy w Kaczycach, Ochotniczą Straż Pożarną w Marklowicach Górnych oraz Urząd Gminy. (on)
