Ekologia

Odpady przynoszone na wyspę przez skrzydlatych mieszkańców zbadane

Kto „zaśmieca” Ptasią Beczkę?

W ramach badań prowadzonych na sztucznej wyspie dla ptaków na Zbiorniku Goczałkowickim – Ptasiej Beczce – ornitolodzy poddali analizom śmieci przyniesione przez śmieszki, rybitwy i mewy w latach 2021-2024 r. Co z nich wynika?

Zgromadzone przez ornitologów dane nie przynoszą dobrych informacji – większość przetransportowanych przez ptaki odpadów to plastik i metal, pochodzące z ludzkich wysypisk śmieci…

Badania na ptasiej wyspie, zlokalizowanej na tzw. śląskim morzu, prowadzone są od pierwszego sezonu lęgowego, zaraz po oddaniu wyspy do użytku – od 2021 roku. Czteroletnie analizy śmieci zebranych w ramach projektu Life.Vistula.Pl, realizowanego dzięki finansowemu wsparciu z Programu LIFE Komisji Europejskiej, Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej i Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach, pozwalają skategoryzować odpady i wskazać te najczęściej przynoszone – są to miękki i twardy plastik, metal, różnego rodzaju nitki i sznurki. Ciekawym aspektem analiz jest kolor śmieci, które w ptasich dziobach przenoszone są na wyspę. Są to przede wszystkim materiały bezbarwne lub białe (prawie połowa wszystkich śmieci) oraz niebieskie, różowe i metaliczne. Dobrą informacją natomiast jest ta, że odpady są rzadko używane do budowy gniazd, na które ptaki preferowały materiały naturalne, takie jak gałązki i trzciny.

Plastikowe torby i opakowania żywności pochodzą z miejsc, w których ptaki zdobywają pożywienie. Materiał zgromadzony w trakcie analiz wskazuje na duży wpływ działalności człowieka na kolonie ptaków wodnych, zwłaszcza że materiał antropogeniczny jest często spożywany przez ptaki, co stwarza poważne zagrożenia dla ich zdrowia. Ponadto z prowadzonych badań nasuwa się również ogólny wniosek, że niezabezpieczanie składowisk odpadów przed żerowaniem ptaków, może przyczyniać się do zwiększenia skażenia mikroplastikiem środowisk wodnych.

Jak wyliczyli badacze, do kolonii lęgowej, liczącej w 2024 roku 550 gniazd ptaków i składającej się z trzech gatunków: śmieszka, rybitwa rzeczna, mewa czarnogłowa, ptaki przyniosły ponad 230 gramów odpadów.

Ptasia Beczka na Zbiorniku Goczałkowickim jest całkowicie nowym siedliskiem dla ptaków, zasiedlanym od 2020 roku. Prowadzone są na niej badania naukowe, m.in. dotyczące materiału antropogenicznego, jaki ptaki przynoszą na wyspę. Badania w ramach projektu Life.Vistula.Pl prowadzi Karolina Skorb z Instytutu Systematyki i Ewolucji Zwierząt PAN oraz Górnośląskiego Koła Ornitologicznego. (kredo)

W Cisownicy dla ekologii

W Szkole Podstawowej w Cisownicy została otwarta kolejna w gminie Goleszów „Zielona Pracownia”, utworzona z myślą o polepszeniu warunków do zgłębiania ekologicznej i nie tylko wiedzy przez dzieci i młodzież.

Celem sali jest umożliwienie przekazywania jak największej ilości informacji z dziedziny nauk przyrodniczych, biologicznych, ekologicznych, geograficznych, geologicznych czy chemiczno-fizycznych, w obrazowy, przystępny i nowoczesny sposób. – W dwóch etapach konkursu „Zielona Pracownia 2024″ z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach pozyskaliśmy w sumie 60 000 zł, które przeznaczyliśmy na powstanie tego wyjątkowego miejsca – mówi wójt Goleszowa Sylwia Cieślar.

W gminie Goleszów postały już cztery tego typu „Zielone Pracownie” oraz dwie „EKO Pracownie”: w Dzięgielowie i pozostająca jeszcze w trakcie realizacji „EKO Pracownia” w Cisownicy.

Na otwarcie cisownickiej „Zielonej Pracowni” przybyło wielu znamienitych gości, m.in. Mateusz Pindel, prezes Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach, a także Katarzyna Twardzik – radna Sejmiku Województwa Śląskiego. Obecni byli również przedstawiciele Urzędu Gminy, Rady Gminy, sołtys Cisownicy, proboszcz parafii, dyrektorzy gminnych placówek oświatowych oraz mieszkańcy. Uroczystość została uświetniona przedstawieniem teatralnym w wykonaniu uczniów szkoły w Cisownicy o tym jak śmiecenie i niesegregowanie odpadów niszcząco działa na środowisko. (mc)

Zmiany w dopłatach – poznaj szczegóły!

„Mój elektryk” w nowej odsłonie

1,6 mld zł – to budżet nowego programu dopłat do samochodów elektrycznych, który przygotował Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Środki te pochodzą z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności. Zgodnie z zapowiedziami, wnioski będzie można składać już w przyszłym miesiącu.

Nowy program dopłat zastąpi dotychczasowy program „Mój elektryk”. Ten drugi będzie obowiązywał do końca stycznia br. lub do wyczerpania środków. Kto będzie mógł starać się o pieniądze? Nowy program przewiduje dotacje do zakupu lub leasingu bądź wynajmu długoterminowego pojazdów elektrycznych kategorii M1 dla dwóch grup beneficjentów. Po pierwsze – dla osób fizycznych i tu mowa o zakupie pojazdu wykorzystywanego w celach prywatnych), po drugie – dla osób fizycznych prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą. Celem jest dofinansowanie do zakupu, leasingu bądź wynajmu długoterminowego około 40 tysięcy bezemisyjnych aut.

– Nowa odsłona programu „Mój elektryk” z budżetem ponad 1,6 miliarda złotych pozwoli dofinansować prywatne inwestycje w auta elektryczne – zarówno osób fizycznych, jak i prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą. To, obok dotacji do zeroemisyjnego transportu publicznego i infrastruktury na potrzeby stacji ładowania, zapewnia kompleksowe wsparcie elektromobilności. Jednym z priorytetów nowej strategii działania Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej jest poprawa jakości powietrza, której nieodłącznym elementem jest rozwój niskoemisyjnego transportu – powiedział Paweł Augustyn, zastępca prezesa zarządu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Maksymalna cena zakupu pojazdu kwalifikującego się do uzyskania wsparcia to 225 tys. zł netto (bez VAT), podczas gdy w obecnym programie jest to 225 tys. zł brutto (z VAT). Maksymalna kwota dotacji z programu wyniesie 40 tys. zł (kwota obejmuje premie za złomowanie pojazdu spalinowego oraz dochód wnioskodawcy nieprzekraczający 135 tys. zł). Limit przebiegu nowego samochodu kwalifikującego się do dofinansowania wynosić będzie 6 tys. km.

Jak informuje Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, przyjęcie nowego programu poprzedziły szerokie konsultacje z udziałem przedstawicieli m.in. administracji rządowej, samorządów terytorialnych, organizacji pozarządowych, organizacji pracodawców i przedsiębiorców, partnerów gospodarczych i społecznych. Projekt programu podlegał także konsultacjom społecznym, które odbyły się w listopadzie ubiegłego roku. W ich efekcie zgłoszono ponad 300 uwag lub propozycji zmian, z których część została uwzględniona w programie, m.in. wprowadzenie wyższej podstawowej kwoty dofinansowania dla osób fizycznych posiadających Kartę Dużej Rodziny.

Z danych statystycznych dla obecnego programu „Mój Elektryk” wynika, że na dzień 1 stycznia br. osoby fizyczne złożyły w naszym kraju 4987 wniosków o dotację do zakupu samochodu elektrycznego. Zatwierdzono 3648 z nich na łączną kwotę 79 686 000 zł, a wypłacono pieniądze dla 3482 beneficjentów na kwotę 75 958 571 zł. Z zarezerwowanych na ten cel 100 mln zł zostało więc 17 638 750 zł, czyli 18 proc. alokacji. Jeśli chodzi o przedsiębiorców i podmioty inne niż osoby fizyczne, wniosków na dzień 1 stycznia br. złożonych było 5689, a zatwierdzonych jest 3438 na łączną kwotę 112 858 773 zł. Do tej pory wypłacono dofinansowanie 3090 przedsiębiorcom na kwotę 96 987 530 zł. Alokacja naboru w tym przypadku wynosiła 200 000 000 zł, a zostało 25 proc. z tych funduszy – 50 025 548 zł. Ze ścieżki bankowej – leasingu – skorzystało z kolei 16 789 wnioskodawców na kwotę łączną 655 777 247 zł i została ona już wypłacona. Pieniędzy w tej „działce” obecnie obowiązującego programu „Mój Elektryk” zostało 0,64 proc. – większość pieniędzy na dotacje z zaplanowanych 660 000 000 zł została w tym przypadku już wydana.

Patrząc całościowo na podane wyżej liczby, w całym programie złożono łącznie 27 465 wniosków na łączną kwotę dofinansowania w wysokości 961 890 548 zł, z czego zatwierdzono 23 875 wniosków na kwotę 848 322 020 zł. Wypłacono z kolei 828 723 349 zł dla 23 361 beneficjentów. Pozostało więc 71 887 051 zł – 7 proc. – z założonych na ten cel 960 000 000 zł. (kredo)

Azbest wciąż bardzo groźny. Czas go usunąć!

Zegar tyka niemiłosiernie i coraz mniej czasu pozostaje do 2032 roku, w którym, zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami, z naszego kraju mają zniknąć wyroby zawierające azbest.

Wychodząc naprzeciw problem mieszkańców i samorządów, Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach rozpoczął kolejny nabór wniosków – tym razem na 2025 rok – na dofinansowanie zadań związanych z usuwaniem i unieszkodliwianiem azbestu. Konkretnie to nabór na dofinansowanie zadań związanych z realizacją gminnych programów usuwania azbestu i wyrobów zawierających azbest. Kierowany jest on więc do jednostek samorządu terytorialnego województwa śląskiego, w których została przeprowadzona inwentaryzacja wyrobów zawierających azbest, planujących zadania związane z demontażem, zbieraniem, transportem i unieszkodliwieniem wyrobów zawierających azbest, zgodnie z gminnym programem usuwania azbestu i wyrobów zawierających azbest.

Termin składania wniosków upływa 30 kwietnia br. Te złożone później nie będą rozpatrywane. Z kolei na 30 września br. wyznaczono termin zakończenia zadań. Warto wiedzieć, że wnioski rozpatrywane będą w trybie ciągłym w oparciu o: „Regulamin dofinansowania zadań związanych z realizacją gminnych programów usuwania azbestu i wyrobów zawierających azbest i naboru wniosków w 2025 rok” oraz „Szczególne zasady dofinansowania zadań związanych z usuwaniem i unieszkodliwieniem azbestu realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego”. Wnioski wraz z załącznikami należy sporządzić na obowiązujących formularzach, które dostępne są w internecie na stronie Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach. Wszelkie wątpliwości można zgłaszać i omawiać z pracownikami Zespołu Gospodarki Wodnej i Ochrony Powierzchni Ziemi – tel. 32 60 32 241, 32 60 32 386, 32 60 32 283.

Jeżeli w naszym gospodarstwie domowym znajdują się wyroby azbestowe, warto pamiętać, że ich usunięcia może dokonać tylko specjalistyczna firma, która posiada uprawnienia, odpowiedni sprzęt i przeszkolonych pracowników oraz zatwierdzony przez starostę program gospodarowania odpadami niebezpiecznymi. Tylko taka firma może prawidłowo usunąć azbest, nie narażając nas, naszych bliskich i sąsiadów, na niebezpieczeństwo.

Azbest to minerał odporny na działanie mrozu, wysokich temperatur, substancji żrących, wytrzymały na rozciąganie i zgniatanie. Przez ponad 100 lat był wykorzystywany do produkcji bardzo wielu materiałów azbestowo-cementowych. W Polsce azbest najczęściej wykorzystywano do produkcji: pokryć dachów, płyt elewacyjnych, płyt balkonowych, drobnych urządzeń w gospodarstwach domowych: żelazka, płytki kuchenne, piece akumulacyjne, a ponadto do produkcji rur do instalacji wodociągowych, kanalizacyjnych, przewodów wentylacyjnych czy przewodów kominowych.

Dlaczego trzeba usunąć azbest? Azbest jest zaliczany do najgroźniejszych zanieczyszczeń na ziemi, a jego włókna są praktycznie niezniszczalne. Obecnie wiadomo, że może być szkodliwy dla zdrowia – włókna azbestowe, niewidzialne gołym okiem, wdychane z powietrzem do płuc, stanowią ryzyko poważnych chorób układu oddechowego. Produkcja, import i stosowanie wyrobów zawierających azbest są w Polsce zakazane od września 1998 roku. (kredo)

Już zielono, a będzie jeszcze bardziej!

Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach ogłosił listę projektów, które uzyskały dofinansowanie w ramach drugiej edycji konkursu na utworzenie w przestrzeni publicznej terenów zieleni. Nie brakuje wśród nich przedsięwzięć, które będą realizowane w powiecie cieszyńskim.

Do rywalizacji o środki z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach stanęły jednostki samorządu terytorialnego, które zaproponowały pomysły na utworzenie w przestrzeni publicznej terenów zielonych służących lokalnej społeczności. W tym roku doceniono pomysły 36 gmin, które mogą liczyć na wsparcie w wysokości od 100 tys. zł do 250 tys. zł. Z naszego powiatu wśród laureatów znajduje się gmina Hażlach, która zamierza utworzyć „Ptasią wyspę” i na ten cel pozyskała 167 520 zł. Na liście projektów z dofinansowaniem znajduje się również Ustroń. Utworzenie zielonej przestrzeni planowane jest przy boisku w Ustroniu Hermanicach, a zadanie to Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach wesprze kwotą 235 660 zł.

Zielona przestrzeń powstanie także w Goleszowie Równi, a gmina Goleszów wywalczyła na ten cel 110 770 zł. Samorząd podzielił się szczegółami swojego pomysłu. Jak się dowiadujemy, środki finansowe otrzymane Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach pozwolą na stworzenie przestrzeni przyjaznej mieszkańcom w każdym wieku. Będzie ona zlokalizowana w bezpośrednim sąsiedztwie Domu Ludowego, w którym swoją siedzibę mają dwa oddziały przedszkolne oraz klub seniora. W ramach projektu planowane jest m. in. posadzenie drzew i krzewów, wykonanie ścieżek z materiałów przepuszczających wodę, montaż urządzeń siłowni zewnętrznej oraz urządzeń zabawowych dla dzieci. W zielonej przestrzeni w Goleszowie Równi pojawią się też ławki, kosze na śmieci, stojak na rowery, lampy solarne, a także wiata wyposażona w ławostół, która służyć będzie mieszkańcom do organizacji małych plenerowych wydarzeń.

– Kolejny raz sięgamy po zewnętrzne środki finansowe, by realizować „zielone projekty” na terenie gminy Goleszów. Najnowszy projekt, na który pozyskaliśmy środki z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach, dedykowany jest mieszkańcom naszej gminy, w tym dzieciom i seniorom uczestniczącym w zajęciach odbywających się w Domu Ludowym, jak również turystów, którzy coraz chętniej wybierają gminę Goleszów, na przykład jako kierunek rowerowych wycieczek – komentuje Sylwia Cieślar, wójt Gminy Goleszów.

To nie pierwsza dotacja z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach pozyskana przez gminę Goleszów. W 2021 roku zrealizowano tam, przypomnijmy, dwa projekty związane z wydaniem publikacji, propagujących ochronę środowiska i gospodarkę wodną. Jedna z publikacji opisuje walory przyrodnicze Cisownicy, zaś druga przybliża najmłodszym zagadnienia ochrony środowiska i skłania do aktywnego poznawania przyrody przez całe rodziny. Ponadto gmina Goleszów uczestniczyła w projektach związanych ze stworzeniem Zielonych Pracowni m.in. w Szkole Podstawowej w Goleszowie, Bażanowicach, Dzięgielowie, a obecnie w Cisownicy.

Zrealizowano również projekty związane z utworzeniem „Pracowni pod chmurką” w Dzięgielowie i Cisownicy. Ponadto przy udziale środków z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach w Katowicach realizowano projekty związane z opracowaniem Gminnego Programu Ochrony Przyrody i Gminnego Programu Gospodarki Niskoemisyjnej. W bieżącym roku wykonano także zieloną ścianę na budynku Gminnego Ośrodka Kultury w Goleszowie. (kredo, mc)

Szansa na kolejne pracownie, ruszyły konkursy

Kolejna szansa zdobycia pieniędzy na nowe ekologiczne przestrzenie w szkołach i nie tylko. Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach ogłosił 11. edycję konkursów „Zielona Pracownia Projekt’2025” i „Zielona Pracownia’2025”. Przykład wielu samorządów i placówek oświatowych w naszym regionie pokazuje, że warto spróbować sięgnąć po dotacje i tworzyć przestrzenie, w których nauka może odbywać się w pobudzających wszystkie zmysły warunkach.

Konkurs „Zielona Pracownia Projekt’2025” skierowany jest do szkół podstawowych (klasy 4-8) i średnich z terenu województwa śląskiego, które nie posiadają pracowni utworzonych ze środków z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach. Jego przedmiotem jest stworzenie projektu szkolnej pracowni na potrzeby nauk przyrodniczych, biologicznych, ekologicznych, geograficznych, geologicznych czy chemiczno-fizycznych. Ocenie podlegać będzie pomysł na zagospodarowanie pracowni – jej wykorzystanie, funkcjonalność, estetyka, kreatywność, innowacyjność rozwiązań oraz różnorodność pomocy dydaktycznych, wyposażenia i sprzętu oraz zasadność ich zakupu. Maksymalna wysokość nagrody nie może przekroczyć 20 proc. kosztu całkowitego wdrożenia projektu i stanowić kwoty wyższej niż 12 000 zł. Zgłoszenia w konkursie „Zielona Pracownia Projekt’2025” dokonywać można do 31 stycznia 2025 roku.

Z kolei konkurs „Zielona Pracownia’2025” skierowany jest do organów prowadzących placówki oświatowe z terenu województwa śląskiego, w tym nagrodzonych w konkursie „Zielona Pracownia_projekt’2025. Jego celem jest dofinansowanie w formie dotacji wniosków dotyczących utworzenia pracowni na potrzeby nauk przyrodniczych, biologicznych, ekologicznych, geograficznych, chemiczno-fizycznych czy geologicznych w klasach 4-8 szkół podstawowych oraz w szkołach średnich. W tym przypadku dotacja będzie udzielana z uwzględnieniem efektów zadania i możliwości finansowych Funduszu do wysokości 80 proc. kosztów kwalifikowanych z zastrzeżeniem, że maksymalna kwota dotacji nie może przekroczyć 48 tys. zł. Wnioski w konkursie „Zielona Pracownia’2025” składać można w terminie od 1 marca do 31 marca 2025 roku.

Aktualny regulamin oraz wzory formularzy do pobrania znajdują się na stronie internetowej Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach. Komplet dokumentów należy przesłać listem poleconym, kurierem bądź dostarczyć osobiście do siedziby Funduszu pod adresem: Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach, ul. Plebiscytowa 19, 40-035 Katowice. Składanych dokumentów nie należy: zszywać, bindować, wkładać do koszulek, teczek ani segregatorów, za wyjątkiem nośników elektronicznych. Komplet dokumentów można również złożyć w formie elektronicznej za pośrednictwem elektronicznej Platformy Usług Administracji Publicznej (ePUAP), na elektroniczną skrzynkę podawczą WFOŚiGW lub z wykorzystaniem usługi e-Doręczeń, zgodnie z instrukcją zamieszczoną na stronie www.wfosigw.katowice.pl/epuap.html (kredo)

„Czyste Powietrze” dla powodzian, także w śląskim

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej przeznacza 300 mln zł na usuwanie skutków powodzi w czterech województwach: dolnośląskim, lubuskim, opolskim i śląskim. Komponent powodziowy programu „Czyste Powietrze” ruszył 12 grudnia. Fundusz wprowadził zapisy, które ułatwią powodzianom sięgnięcie po dotacje, a jednocześnie zminimalizują ryzyko powstania nadużyć.

Nabór wniosków z czterech województw dotkniętych powodzią potrwa do 31 marca 2025 r. lub do wyczerpania środków. Wnioski przyjmują Wojewódzkie Fundusze Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej we Wrocławiu, Zielonej Górze, Opolu i Katowicach. Terminy rozpatrywania wniosków o dotacje i płatność wyniosą do 14 dni. Dofinansowanie na podstawowym poziomie będzie przysługiwało niezależnie od dochodów, osoby najuboższe dostaną dotacje do 136,2 tys. zł.

W naborze obowiązują limity kosztów kwalifikowanych na urządzenia, materiały i usługi. – Widzimy, jak bardzo potrzebna jest odbudowa i termomodernizacja domów na terenach dotkniętych powodzią. Dlatego w ramach programu „Czyste Powietrze” przygotowaliśmy dedykowaną część dla poszkodowanych, z ułatwioną procedurą starania się o dotacje i szybką ścieżką wypłat – mówi Dorota Zawadzka‐Stępniak, prezeska Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Maksymalna dotacja dla osób najuboższych wyniesie do 136,2 tys. zł, co obejmuje koszty audytu energetycznego, wymiany źródła ciepła, termomodernizacji domu oraz instalacji fotowoltaicznej. Dofinansowanie z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej z ramach programu „Czyste Powietrze” może być łączone z zasiłkiem celowym wypłacanym powodzianom w ramach pomocy remontowo-budowlanej. Łączna kwota dofinansowania nie może jednak przekroczyć 100 proc. kosztów przedsięwzięcia.

Pomoc w programie „Czyste Powietrze” dla powodzian skierowana jest do osób fizycznych, które są właścicielami lub współwłaścicielami budynku bądź lokalu mieszkalnego uszkodzonego w powodzi we wrześniu 2024 r. na terenie czterech wspomnianych wyżej województw. Oszacowany zakres zniszczeń w budynku w wyniku powodzi musi wynosić powyżej 5 proc. Program nie dotyczy nieruchomości, na które została zawarta w ramach programu „Czyste Powietrze” umowa o dofinansowanie termomodernizacji.

W naborze wniosków skierowanym do powodzian zasady programu „Czyste Powietrze” zostały częściowo zmienione. Zniesiono próg dochodowy dla beneficjentów uprawnionych do podstawowego poziomu dofinansowania, więc z programu będą mogli skorzystać wszyscy niezależnie od dochodów. Dofinansowanie na termomodernizację może być udzielone niezależnie od daty wydania pozwolenia na budowę, zgłoszenia budowy lub wykonania robót budowlanych budynków przy wnioskach o ich termomodernizację, a więc także dla stosunkowo nowych budynków.

Ważnym uproszczeniem dla wnioskodawców z terenów powodziowych jest skrócenie terminu rozpatrywania wniosków o dofinansowanie do 14 dni od dnia wpływu do Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach. Termin wypłaty dotacji wyniesie także do 14 dni od daty wpływu do funduszu kompletnego i prawidłowo wypełnionego wniosku o płatność wraz z wymaganymi dokumentami.

Jak informuje Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, wobec wdrożenia szybkiej ścieżki płatności w komponencie powodziowym nie będzie udzielana dotacja z prefinansowaniem. Beneficjent nie będzie musiał angażować w projekt własnych środków, ponieważ dofinansowanie zostanie wypłacone jeszcze przed terminem płatności faktury.

W odróżnieniu od dotychczasowych zapisów programu „Czyste Powietrze”, przewidziano także maksymalne wysokości kosztów kwalifikowanych, żeby ograniczać nieuczciwe praktyki wykonawców polegające m.in. na zawyżaniu kosztów jednostkowych. W ramach programu nie będą kwalifikowane koszty odtworzenia budynku bądź lokalu mieszkalnego w innym miejscu lub o innych wymiarach. (kredo)

Czas na konsultacje. Wyraź swoją opinię!

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej przedstawia do szerokich konsultacji społecznych projekt nowej odsłony programu priorytetowego „Czyste Powietrze”. Uwagi można zgłaszać do 27 grudnia br. Reforma, o której informowaliśmy w poprzednim wydaniu „Głosu”, jest konieczna, by wyeliminować nadużycia i nadal działać na rzecz czystego powietrza oraz niższych rachunków za ogrzewanie.

Tak naprawdę to drugi etap konsultacji programu „Czyste Powietrze”. W pierwszym wzięło udział ponad 200 przedstawicieli organizacji pozarządowych, samorządów, administracji, banków oraz wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej. Program w nowej odsłonie wróci 31 marca 2025 r. z jasnymi zasadami i nowym źródłem finansowania. Cały czas są i będą wypłacane dotacje z programu oraz trwa obsługa wszystkich złożonych wniosków.

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej zaprasza do konsultacji społecznych i zgłaszania uwag do projektu zmian w programie „Czyste Powietrze”. Jego celem jest niezmiennie poprawa jakości powietrza oraz zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych poprzez wymianę źródeł ciepła i poprawę efektywności energetycznej budynków mieszkalnych jednorodzinnych. Zmienią się zasady przyznawania dotacji, tak by najwyższa pomoc efektywnie trafiała do najuboższych gospodarstw domowych.

– Chcemy poprawić i doszczelnić program „Czyste Powietrze”, żeby lepiej chronić Polki i Polaków i żeby program działał efektywniej. Ministerstwo Klimatu i Środowiska zobowiązało Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej do tego, aby przeanalizował go, sprawdził wyniki przeprowadzonych kontroli i uruchomił szerokie konsultacje społeczne nowego projektu. Narodowy Fundusz będzie uruchamiał trzy komponenty programu: 12 grudnia komponent dla powodzian, 31 marca dla tych, którzy nie zdążyli złożyć wniosków oraz możliwość składania nowych wniosków – powiedział Krzysztof Bolesta, sekretarz stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska.

Z pewnością warto przejrzeć projekt zmian i wyrazić swoje uwagi. Kluczowe reformy programu obejmują: nowy, czytelny układ programu – podział przedsięwzięć w zależności od zapotrzebowania budynku na energię użytkową, a także ujednolicone poziomy dofinansowania w poszczególnych grupach dochodowych dla łatwiejszych rozliczeń projektów oraz wzrost wymagań odnośnie do klasy efektywności energetycznej dotowanych urządzeń. Ponadto planowane jest odejście od audytów energetycznych na rzecz świadectw charakterystyki energetycznej i oceny energetycznej z wizytą eksperta w każdym domu. Zmiany obejmują też obowiązek wypłaty zaliczki na konto beneficjenta, a nie wykonawcy; limity dotacji na poszczególne kategorie kosztów; dotacje dla rzeczywiście najuboższych – wymóg posiadania co najmniej 3 lata przed złożeniem wniosku nieruchomości (wyjątek stanowić będzie np. spadek), której zapotrzebowanie na energię użytkową, w przypadku najwyższego poziomu dofinansowania wynosi powyżej 150 kWh/m2/rok. Istotne też będzie uzyskanie określonego standardu energetycznego, co oznacza, że przedsięwzięcie musi prowadzić do zapotrzebowania na energię użytkową nie większego niż 120 kWh/m2. Zaktualizowane zostały ponadto progi dochodowe w poszczególnych grupach dofinansowania oraz limit dotacji.

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej pracuje obecnie nad: założeniami listy rzetelnych i uczciwych wykonawców, usprawnieniem i przyspieszeniem procedury rozpatrywania wniosków przez uproszczenie zasad dofinansowania i standaryzację typów przedsięwzięć, ogólnopolskim systemem operatorów.

– Operatorzy w programie „Czyste Powietrze” będą wsparciem dla beneficjentów najwyższego i podwyższonego poziomu dofinansowania. Ich działanie będzie polegało na pomocy w określeniu zakresu inwestycji, złożeniu wniosku o dofinansowanie, monitorowaniu realizacji inwestycji zgodnie z zasadami programu oraz prawidłowym rozliczeniu dotacji. Zakładamy, że w pierwszej kolejności funkcję operatorów będą pełnić zainteresowane gminy, a uzupełniająco wybierani będą inni operatorzy w drodze naboru – mówi zastępca prezesa zarządu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, Robert Gajda.

Jak wziąć udział w konsultacjach? Uwagi bądź sugestie należy przesyłać na adres: [email protected] (w tytule wiadomości należy napisać: Konsultacje społeczne „Czyste Powietrze”). Wszystkie potrzebne dokumenty (w tym formularz) znajdują się na stronie konsultacji pod adresem: www.gov.pl/web/funduszmodernizacyjny/program-priorytetowy-czyste-powietrze (kredo)

Tym razem radość w Wiśle Czarnem

Siła źródeł i… dofinansowania

W listopadzie odbyło się uroczyste otwarcie zielonej pracowni w Szkole Podstawowej nr 2 w Wiśle Czarnem. To ważny krok w rozwoju wiślańskiej placówki.

„Wisła – siła źródeł” to projekt, który został zrealizowany wspólnie z Wojewódzkim Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach, a dzięki któremu uczniowie z podstawówki w Czarnem będą mogli poznawać i lepiej zrozumieć otaczający ich świat oraz zgłębiać wiedzę o tym, jak ważna jest ekologia i dbanie o środowisko przy pomocy nowoczesnych środków dydaktycznych.

Całkowity koszt zadania wyniósł 60 000 zł, z czego dotacja otrzymana z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach sięgnęła 48 000 zł, a wkład własny gminy Wisła – 12 000 zł.

Oficjalnego otwarcia i przecięcia wstęgi do pracowni dokonały wspólnie: zastępczyni burmistrza perły Beskidów Katarzyna Czyż-Kaźmierczak, dyrektorka Szkoły Podstawowej nr 2 Alicja Pieszka oraz Ewa Cofała – kierownik zespołu Ochrony Przyrody, Edukacji Ekologicznej i Profilaktyki Zdrowotnej przy Wojewódzkim Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach.
W sali odbywają się zajęcia z geografii, biologii, przyrody i edukacji regionalnej. Mamy nadzieję, że nowa pracownia przypadnie do gustu uczniom i nauczycielom. (mc)

Naciągają na „Czyste Powietrze”. Uważaj!

Amatorzy cudzej własności nie przebierają w środkach, by wydobyć z naszych kieszeni pieniądze, i to jak najwięcej. Zdarza się, że podają się za operatorów czy firmy współpracujące z programem „Czyste Powietrze”. Bądź czujny i uważaj! To mogą być oszuści.

W ostatnim czasie do wielu mieszkańców powiatu cieszyńskiego dzwonią i piszą „firmy”, które zapraszają na spotkanie i nakłaniają do współpracy, powołując się na partnerstwo w programie, a często też bezprawnie posługując się znakami graficznymi „Czystego Powietrza” czy instytucji zarządzających programem. Warto w takich wypadkach zachować ostrożność, nie składać żadnych deklaracji, tym bardziej nie podejmować żadnych decyzji finansowych, a o „wykonawcę”, który do nas dzwoni, pisze czy puka do naszych drzwi, zapytać w gminie. I niech nie zmyli nas fakt, że spotkanie konsultacyjne dla mieszkańców jest organizowane w wynajętej sali gminy czy urzędu…

Warto wiedzieć i przypominamy o tym kolejny raz, że ogólnopolski pogram „Czyste Powietrze” – pod nadzorem Ministerstwa Klimatu i Środowiska – wdrażany jest przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, we współpracy z szesnastoma wojewódzkimi funduszami ochrony środowiska i gospodarki wodnej – dla naszego terenu jest to Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach – a także z gminami w całej Polsce oraz wybranymi bankami. Listę wszystkich instytucji, w tym gmin prowadzących punkty konsultacyjno-informacyjne „Czystego Powietrza” i banków oferujących kredyt na „Czyste Powietrze”, można znaleźć na oficjalnej stronie programu: czystepowietrze.gov.pl Co ważne, katowicki fundusz nie promuje w swoim programie konkretnych urządzeń i materiałów, ani firm wykonawczych czy instalacyjnych, dlatego zawsze należy sprawdzać, z kim podejmujemy współpracę i co wybieramy, bo robimy to na własne ryzyko.

Obecnie co prawda Ministerstwo Klimatu i Środowiska oraz Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej prowadzą dwa pilotaże operatorów programu „Czyste Powietrze”, którzy są uprawnieni, na podstawie stosownych umów lub porozumień, do wspierania beneficjentów w uzyskaniu dotacji, przeprowadzeniu i rozliczeniu przedsięwzięcia, ale tylko w dwóch województwach – małopolskim i świętokrzyskim. W żadnym innym województwie nie są prowadzone tego typu oficjalne programy operatorskie, dlatego jeszcze raz podkreślamy- bądź uważny, gdy ktoś puka do twoich drzwi i wspierając się znakiem graficznym programu czy nazywając się operatorem lub partnerem „Czystego Powietrza”, namawia do współpracy przy uzyskaniu dotacji na wymianę kopciucha i termomodernizację twojego domu. Są to nieuczciwe praktyki, wykorzystujące twoją niewiedzę i mogące skończyć się konsekwencjami finansowymi, na przykład będziesz musiał oddać zaliczki, które w twoim imieniu i za twoją zgodą pobierze nieuczciwy wykonawca.

Resort klimatu przy okazji informuje, że na bazie doświadczeń z dwóch wspomnianych pilotaży, pracuje nad ogólnopolskim programem operatorów „Czyste Powietrze”, którzy będą w zasięgu ręki wnioskodawców w każdym województwie. Takie rozwiązanie planowane jest do wprowadzenia na 2025 rok. O jego szczegółach z pewnościę będziemy informować na naszych łamach i na portalu Beskidzka24.pl Tymczasem apelujemy do naszych Czytelników jeszcze raz: uważaj, sprawdzaj i nie daj się naciągnąć nieuczciwym firmom! (kredo)

Na wiosnę nowa odsłona rządowego programu

„Czyste Powietrze” wymaga remontu

28 listopada br. wstrzymano przyjmowanie nowych wniosków w ramach rządowego programu „Czyste Powietrze”. W odświeżonej odsłonie zadebiutuje on na wiosnę 2025 roku. Wcześniej pomocy doczekają się powodzianie. Skąd ten krok? I co oznacza dla różnych grup beneficjentów?

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej poinformował, że rusza pierwsza duża modernizacja programu „Czyste Powietrze”, po sześciu latach od jego powstania. Celem tej zmiany, jak czytamy w oficjalnym komunikacie, jest naprawa programu i zabezpieczenie polskich gospodarstw domowych przed nadużyciami, tak by nadal działać na rzecz czystego powietrza i niższych rachunków za ogrzewanie dla Polek i Polaków. W ramach programu „Czyste Powietrze” obecnie Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej skupi się na pomocy powodzianom i na obsłudze wszystkich złożonych wniosków.

Przerwa dobrze wykorzystana

Co to oznacza w praktyce? „Czyste Powietrze” nadal trwa. W połowie grudnia ruszy nabór wniosków na termomodernizację domów na terenach województw dotkniętych powodzią. Jednocześnie cały czas są i będą wypłacane dotacje z programu. 28 listopada rozpoczęła się niezbędna przerwa w przyjmowaniu jedynie nowych wniosków. Nowa odsłona „Czystego Powietrza”, która wedle zapowiedzi pojawi się wiosną przyszłego roku, ma mieć jasne zasady i nowe źródło finansowania.

Dlatego, aby przeprowadzić potrzebny remont programu „Czyste Powietrze” i jednocześnie uruchomić w połowie grudnia specjalny program skierowany do mieszkańców terenów dotkniętych powodzią, Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, w uzgodnieniu z Ministerstwem Klimatu i Środowiska, podjął decyzję o wprowadzeniu przerwy w przyjmowaniu nowych wniosków przez wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej. Ten czas przerwy zostanie wykorzystany na obsługę dotychczas złożonych wniosków – będzie to zatem dalej okres intensywnej realizacji programu.

Warto dodać, że od początku realizacji programu do wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej wpłynęło już ponad 1 milion wniosków na kwotę 37 mld zł, w tym podpisanych umów jest ponad 820 tys. na ok. 26 mld zł. Dotychczas wypłacono niemal 14 mld zł dla 650 tys. beneficjentów.

300 mln zł dla powodzian

– Naszym najważniejszym celem jest poprawa jakości powietrza, ale także musimy ochronić przed nieuczciwymi wykonawcami i pośrednikami Polki i Polaków, by nie narażać ich na konieczność zwrotu dotacji lub rachunki grozy. Jednocześnie w ramach programu „Czyste Powietrze”, skupiamy się teraz na tak ważnej pomocy dla mieszkańców województw dotkniętych powodzią – podkreśla Dorota Zawadzka-Stępniak, prezes zarządu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, we współpracy z Ministerstwem Klimatu i Środowiska, przygotował w ramach programu „Czyste Powietrze” specjalny program dotacji do termomodernizacji domów w czterech województwach dotkniętych powodzią: dolnośląskim, lubuskim, opolskim i śląskim. Zabezpieczono na ten cel 300 mln zł. Program przewiduje uproszczoną, skróconą procedurę wnioskowania o dotacje. Nabór wniosków od powodzian ma rozpocząć się w połowie grudnia.

Jak czytamy w komunikacie Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, jesienią 2023 r. program „Czyste Powietrze” nie miał zapewnionego finansowania. Obecny rząd odblokował w styczniu br. środki z KPO – 13,9 mld zł oraz w kwietniu z FEnIKS – 7,6 mld zł. Teraz trwają prace nad długofalowym planem finansowania programu. Przygotowywany jest wniosek do Europejskiego Banku Inwestycyjnego na kwotę 10 mld zł z Funduszu Modernizacyjnego, która umożliwi finansowanie programu po wykorzystaniu środków FEnIKS.

Służyć przede wszystkim społeczeństwu

– Chcemy położyć kres nadużyciom w programie „Czyste Powietrze”. Przeprowadziliśmy wzmożone kontrole, skutki nieprawidłowości to oddawane dotacje (wraz z odsetkami) lub zmniejszenie dofinansowania. Trzeba skończyć ze 100-procentowym dofinansowaniem na kilka domów, z wielokrotnym zawyżaniem rachunków przez nieuczciwych wykonawców za usługi i materiały, z wymuszaniem pełnomocnictwa, na podstawie którego firmy dostawały zaliczkę na swój rachunek, znikały z rynku, a cała odpowiedzialność spadała na nieświadomego beneficjenta – wyjaśnia zastępca prezesa zarządu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Robert Gajda.
Od kilku miesięcy trwa kompleksowy przegląd programu „Czyste Powietrze”, którego elementem były m.in. analizy i konsultacje ukierunkowane na wypracowanie założeń nowego „Czystego Powietrza”. W dyskusji udział wzięło ok. 200 osób, w drugim etapie konsultacji nowa treść programu będzie przedstawiona opinii publicznej. Finalną wersję nowych zasad mamy poznać jeszcze w tym roku.

Kluczowe reformy

Nowe reguły „Czystego Powietrza” obejmą: obowiązek wypłaty zaliczki na konto beneficjenta, a nie wykonawcy; limity dotacji na poszczególne kategorie kosztów; dotacje dla rzeczywiście najuboższych; uzyskanie określonego standardu energetycznego w wyniku realizacji inwestycji; więcej kontroli na miejscu i pod okiem na firmy, które będą przyłapane na nieuprawnionym działaniu.

W systemie pojawią się operatorzy, którymi będą także gminy wspierające gospodarstwa domowe w przeprowadzeniu inwestycji od jej planowania po rozliczenie. Ma to pomóc uniknąć zagrożeń związanych z naciągaczami i poprawi efektywność termomodernizacji, a więc da większą pewność niższych rachunków za ogrzewanie. W dalszych planach jest też lista rekomendowanych wykonawców, czyli sprawdzonych firm.

– Uprościmy proces pozyskania finansowania, by łatwiej można było skorzystać ze wsparcia. Przyspieszymy też obsługę wniosków i rozliczenie, by szybciej pieniądze trafiały na konta Polek i Polaków. Dzięki reformie, nowe Czyste Powietrze będzie kontynuowane na lepszych, zdrowych zasadach, tak by nadal działać na rzecz czystego powietrza i niższych rachunków za ogrzewanie – podsumowuje Robert Gajda.

Ponadto resort klimatu planuje powołać rządowy Komitet Koordynacyjny, który pomoże synchronizować działania administracji publicznej, by zwiększyć skuteczność podejmowanych działań w ramach programu „Czyste Powietrze”. (kredo)

Co ze złożonymi wnioskami i zaległościami w wypłatach dotacji?
Nabór wniosków w programie prowadzony jest wyłącznie w ramach limitów środków zagwarantowanych w budżecie programu, co oznacza, że dla przyjętych wniosków, które zostaną pozytywnie ocenione i zawartych już umów, które czekają na wpłatę środków, wszystkie wypłaty zostaną zrealizowane.

Co z osobami, które zrealizowały inwestycje i nie złożyły jeszcze wniosku?
Te osoby będą miały możliwość złożenia wniosku na nowych zasadach programu „Czyste Powietrze”, po ogłoszeniu naboru, który jest planowany w 2025 r.

Kontrole w programie „Czyste Powietrze”. Kogo dotyczą, co i kiedy może być kontrolowane?
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej – samodzielnie lub przez podmioty zewnętrzne – mogą przeprowadzać kontrole przedsięwzięć realizowanych w ramach programu od daty złożenia wniosku o dofinansowanie, w trakcie realizacji oraz w okresie trwałości, tj. 5 lat od daty zakończenia przedsięwzięcia. Kontroli może zostać poddany sposób wykorzystania udzielonej dotacji, w tym miejsce realizacji przedsięwzięcia, a beneficjent zobowiązany jest wówczas udostępnić dokumenty związane z dotacją oraz budynek. Od kilku tygodni intensywność kontroli na miejscu jest dużo większa. Ta forma weryfikacji poprawności realizacji inwestycji będzie rozszerzana.

Jakie są konsekwencje kontroli, w której stwierdza się nieprawidłowości?
Realizacja przedsięwzięcia niezgodnie z umową, m.in. brak likwidacji źródeł ciepła lub zaniżanie dochodów, prowadzi do wypowiedzenia umowy i zwrotu dotacji wraz z odsetkami. Przy innych nieprawidłowościach możliwe jest zmniejszenie dotacji.